Tin Tức & sự kiện
Xuất khẩu 2009 và những tiềm ẩn

Năm 2008, kim ngạch xuất khẩu hàng hoá cả nước đạt xấp xỉ 63 tỷ USD, tăng trên 29,5% so với năm 2007. Đây thực sự là con số ấn tương sau một năm nền kinh tế cả trong nước và thế giới có nhiều biến động. Liệu năm 2009 có tiếp tục khả quan?

Tăng gần 30%...

Năm 2008, do chịu ảnh hưởng của biến động kinh tế thế giới nên xuất khẩu diễn biến không theo quy luật. Những tháng đầu năm, xuất khẩu gặp thuận lợi về giá, kim ngạch xuất khẩu đạt mức cao trong hai tháng 7, 8.

Trong đó, phải kể đến là dầu thô, than đá và nhiều mặt hàng nông sản do giá trên thế giới đột ngột tăng mạnh. Tuy nhiên đến tháng 9 xuất khẩu giảm mạnh và tiếp tục giảm trong những tháng cuối năm.

Mặc dù vậy, song kim ngạch xuất khẩu cả năm của Việt Nam vẫn đạt con số ấn tượng, xấp xỉ 63 tỷ USD, tăng trên 29,5% so với năm 2007. Trong đó, kim ngạch của khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài đạt 34,87 tỷ USD; của khu vực doanh nghiệp 100% vốn trong nước đạt 28,02 tỷ USD.

Ngoài 10 mặt hàng có kim ngạch trên 1 tỷ USD đã thực hiện được từ năm 2007 là thủy sản, gạo, cà phê, cao su, dầu thô, dệt may, giầy dép, điện tử và linh kiện máy tính, sản phẩm gỗ và nhóm sản phẩm cơ khí, trong năm nay xuất hiện thêm 1 mặt hàng có khả năng đạt kim ngạch trên 1 tỷ là dây điện và cáp điện. Sản phẩm tàu thuyền, sản phẩm từ gang thép, sản phẩm từ cao su có mức tăng trưởng cao so với năm 2007…

Bộ Công Thương cho biết, sở dĩ đạt được kết quả như vậy là do quy mô và tốc độ tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu vẫn giữ được ở mức cao.

Trước tình hình kim ngạch xuất khẩu hàng hóa vào EU và Hoa Kỳ có xu hướng giảm so với năm 2007, chúng ta cũng đã đẩy mạnh việc đa dạng hoá thị trường, nhiều loại hàng hoá đã vào được các thị trường xuất khẩu mới, nhất là thị trường châu Phi đã tăng đột biến (tăng 95,7%), đồng thời giảm dần xuất khẩu qua các thị trường trung gian.

… dù khó khăn chồng chất

Thực tế, hoạt động thương mại xuất khẩu của Việt Nam đã chịu nhiều tác động lớn trong năm qua. Theo Bộ Công Thương, thứ nhất, một số mặt hàng xuất khẩu chủ lực gặp khó khăn do phải đối mặt với những rào cản thương mại ngày càng nhiều với các hành vi bảo hộ thương mại tinh vi ngày càng lớn, và khi những thị trường này có biến động thì kim ngạch xuất khẩu bị ảnh hưởng.

Nhu cầu của thị trường xuất khẩu bị thu hẹp, các đơn hàng xuất khẩu dệt may, đồ gỗ, một số nông sản vào Mỹ và EU đều giảm do ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.

Hơn nữa, trong khi thị trường xuất khẩu gặp khó khăn thì các chi phí đầu vào không giảm, thậm chí còn tăng cao như lưong công nhân, lãi suất ngân hàng, khiến nhiều doanh nghiệp dệt may phải chuyển từ sản xuất mua nguyên liệu bán thành phẩm sang gia công để bảo toàn vốn, vì vậy giá trị gia tăng trên sản phẩm dệt may ngày càng thấp và lợi nhuận giảm.

Mặt khác, xuất khẩu vẫn phụ thuộc nhiều các mặt hàng khoáng sản, nông lâm, thuỷ hải sản, các mặt hàng công nghiệp chế biến chủ yếu vẫn mang tính chất gia công. Xuất khẩu chủ yếu dựa vào khai thác lợi thế so sánh sẵn có mà chưa khai thác được lợi thế cạnh tranh thông qua việc xây dựng các ngành công nghiệp có mối liên kết chặt chẽ với nhau để hình thành chuỗi giá trị gia tăng xuất khẩu lớn.

Chính sách thắt chặt tiền tệ, kiềm chế lạm phát và nhập siêu của Chính phủ, biến động tỷ giá cũng là những yếu tố không thể không kể đến. Việc tiếp cận nguồn vốn vay bằng VNĐ cho sản xuất kinh doanh vẫn còn bất cập, trong khi đó lãi suất cho vay mặc dù đã giảm nhưng vẫn ở mức cao… tất cả đã trở thành gánh nặng cho xuất khẩu.

Doanh nghiệp phải làm gì?

Bộ Công Thương dự báo, xuất khẩu trong năm tới tiếp tục phải đối mặt với không ít khó khăn. Trong đó, tác động của cuộc khủng hoảng tài chính khiến tăng trưởng kinh tế toàn cầu sẽ suy giảm.

Hàng hoá Việt Nam phải cạnh tranh khốc liệt hơn với hàng hoá cùng chủng loại của các nước châu Á như nông sản, thuỷ sản, dệt may, giầy dép, điện tử trong khi nhu cầu nhập khẩu của các thị trường chủ lực (Hoa Kỳ, EU) có xu hướng giảm. Các nhà nhập khẩu cũng gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn vay để nhập khẩu hàng hoá.

Theo các chuyên gia dự báo, thuận lợi về giá như năm 2008 nhìn chung sẽ không còn, trong khi khả năng tiêu thụ tại các thị trường giảm. Bên cạnh đó, sản lượng một số mặt hàng nông sản, khoáng sản đã đến ngưỡng, khó có khả năng tăng trưởng cao, đặc biệt lượng dầu thô xuất khẩu sẽ giảm khoảng 3,3 - 4 triệu tấn do làm nguyên liệu cho nhà máy lọc dầu Dung Quất.

Nhiều hàng rào phi thuế và các biện pháp bảo hộ tinh vi được các nước dựng lên có ảnh hưởng đến các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam...

Bởi vậy, để đạt được chỉ tiêu Quốc hội đề ra thì tốc độ tăng trưởng xuất khẩu năm 2009 là 13% đòi hỏi phải có sự nỗ lực rất cao của toàn ngành cũng như bản thân các doanh nghiệp.

Bộ Công Thương khuyến cáo, các hiệp hội ngành hàng, các doanh nghiệp cần rà soát các hợp đồng xuất khẩu đã ký, đặc biệt chú ý đến khả năng thanh toán. Các doanh nghiệp cũng nên phối hợp chặt chẽ với các thương vụ của Việt Nam ở nước ngoài để nắm tình trạng pháp lý và tình hình các nước, đặc biệt những nước đang chịu tác động mạnh từ cuộc khủng hoảng.

Lan Hương
Bản in Gửi bạn bè